Nhà văn Mạc Can

Những bài viết về nhà văn Mạc Can

Cha con bầu tèo

  • Home
  • Cha con bầu tèo

Truyện ngắn của Mạc Can

Minh họa của Đặng Hồng Quân

Chiếc ghe hát cũ xì của ông bầu Tèo. Từ bến diễn tối hôm qua, lúc vãn hát ở chợ Tân Trụ thì đã khuya, đêm tối thui, lụi hụi xuống đồ lên ghe chèo sáng đêm, cho tới gần hết ngày hôm nay, mặt trời lặn, mặt trời mọc, mới gần tới bến sông sau nhà lồng chợ Cần Đước, lúc đó vào buổi chiều gần Tết năm Ngọ. Nheo mắt nhìn qua nhà lồng, ông bầu vừa chèo vừa ngẫm nghĩ “Con Ngựa chạy hoài cũng mỏi cẳng thì mình chèo hoài cũng mỏi tay vậy, còn cả tuần nữa mới Tết. Thôi chèo tới chợ Cần Đước nầy nghỉ mệt” (ông nghĩ con Ngựa chạy hoài cũng mệt, thôi mình nghỉ mệt vì ông cũng tuổi con… Ngọ) ông chèo rồi bà chèo phụ mà chú Tài Say dàn cảnh cho cái gánh hát trơ trụi có mấy ngoe nầy cũng chèo mệt nghỉ. Chú Tài nói:

– Mệt thì nghỉ, còn nghỉ thì cho mệt. Tức là nghỉ hát là mệt vì ăn cháo trừ cơm. Nhứt là những ngày cận Tết như vầy, ai mà đi coi hát…

Chèo qua tới bến chợ. Trên con sông nước đã ròng sát đáy, trên bãi sình nhão, mấy con còng gió, một càng lớn một càng nhỏ, chạy tới chạy lui lăng xăng kỳ đời. Coi giống như là tụi nó đang vác cái càng lớn, của chính nó, mau mắn chui tuột, đem giấu xuống cái hang, sợ chưa, rủi người ta lấy mất, sao “Tết mà không có cái càng kỳ quá”. Còn mấy con cá thòi lòi, thì ngoe nguẩy đuôi, như chào chào mừng mừng ghe hát tới dù cho là… bầu Tèo.

Tụi con nít nhỏ người địa phương, bạn của con trai của ông bầu Tèo, lập tức xài những cái bập dừa, có đứa tha được khá nhiều mảnh ván nhỏ. Cũng như tất cả những gì khác, nếu có thể làm một chiếc cầu cạn trên bãi sình. Sau đó cả đám a xuống, phụ khiêng vác trống kèn vật dụng biểu diễn của ghe hát, chạy u lên nhà lồng chợ. Không khí xóm làng chợ búa lặng trang. Nhưng trong mỗi căn nhà mái lá, mỗi nhà ngói đỏ au bên chợ, bà con gói bánh tét, kho thịt, hầm canh trái hủ qua,và nhiều việc khác đón Tết. Với con nít thì Tết cũng vui, mà chưa Tết cũng hơi vui vui khi cái gánh hát của cha con ông bầu Tèo về làng.

Mờ sáng hôm sau, tiếng gà gáy ò ó o mấy đứa con nít còn ngủ vùi. Khi đó, những ánh đèn dầu dừa leo lét của phiên chợ sớm cuối năm, nhòe đi trong ánh mặt trời rực rỡ. Thì tụi con nít choàng người thức giấc. Ăn xôi ăn bắp, ăn khoai luộc khoai nướng xong lại hè nhau phụ với ghe hát bầu Tèo làm sân khấu, treo phông màn, tới trưa thì bao nhà lồng chợ lại bằng phên tre, vải bố. Mượn bộ ván làm sân khấu còn phải mượn ghế cho khán giả ngồi. Nhà lồng chợ biến thành cái rạp hát rực rỡ màu sắc, sẽ giúp vui trong vài ba ngày Tết. Đó chỉ là chuẩn bị thôi còn lâu mới lên màn biểu diễn.

– Chưa Tết mà…

Chú Tài rầu rĩ than thở, chú cũng khoái Tết hát được nhiều suất. Công chuyện xong rồi. Chú hề con và các bạn của mình nhảy ùm xuống sông, nước lớn xôn xao tràn bờ. Lục bình lá dầy xanh um, nở bông tim tím, từ mọi ngả sông kéo nhau về túm tụm khúc bến chợ, còn nhiều đám khác thì trôi đầy con sông vui. Tụi con nít và chú hề con, ôm bập dừa hay cây chuối lội tuốt qua bên kia sông, hái bông điên diển, và hái những trái bần ổi. Đặt trúm, giăng lưới bắt cá, bắt cua đồng, cùng là mấy con lươn bự. Chút chiều đem về “rạp hát” cho bà bầu Tèo. Má của chú hề con sẽ kho mặn, nấu canh chua. Chứ chưa hát tiền đâu đi chợ.

Trước Tết. Ở đâu cũng vậy, bà con cô bác khán giả, mắc công chuyện, lo Tết. Ai mà ở không đi coi hát, cho nên ghe hát bầu Tèo đói meo. Nhưng mà làng xóm có cái tình. Bà con chạy tới “rạp hát” cho mượn hay là cho luôn cả chục ký gạo, ký nếp thơm. Nay có canh có cá, bầu bì diễn viên mừng rơn. Hứa hát xiệc hài hước cho thiệt là ngon lành, phục vụ bà con có lòng tốt. Kêu một miếng khi đói bằng một gói bự khi no. Lá lành đùm lá nát.

Nhiều năm rồi. Ghe hát xiệc của ông bầu Tèo gọi là lưu diễn, nhưng chỉ quanh quẩn ở mấy cái chợ nhỏ, làng xã vùng chợ Cần Đước – Cần Giuộc – Tân Trụ nầy. Chớ còn không chèo đi đâu xa. Do vậy mà con trai út hề của ông bà bầu Tèo có nhiều đứa bạn ở các chợ đây. Tội nghiệp. Thằng nhỏ hề lang lang, nhà nó là chiếc ghe, cứ trôi hoài như vậy. Rày đây mai đó, cho nên nó nào có tới trường học. Có được học hành gì cho cam. Có người tốt bụng, cảm thương tìm cách nói với ông bầu Tèo:

– Thôi thì ông bầu tính coi. Gởi thằng nhỏ hề ở lại đây, cho nó tới trường học vài ba chữ. Kiến tha lâu đầy tổ, coi vậy mà về sau có chữ độ thân. Khó ai khi dễ. Bà con ở chợ đây hùn với ông thầy giáo nuôi nó. Còn ông bầu yên tâm chèo ghe đi hát, cũng êm trời mà.

 Bà con nói cũng chí phải. Nhưng mà làm như có điều khó nghĩ ông bầu cứ đưa tay gãi cái đầu hoài. Còn bà bầu thì đứng bên chồng. Cái mặt méo xẹo muốn khóc. Lát sau, ông bầu mới ngập ngừng nói:

– Cám ơn cô bác. Tình thiệt tui với má sắp nhỏ cũng có tính vậy. Ngặt cái nó phải làm hề, nói nào ngay bà con khán giả bến nào cũng khoái nó. Tới hát mà không có nó, ai cũng hỏi tui nó đâu thì tui cũng khó trả lời.

Ba bốn cái cũng, nhập lại thành một cũng là cũng ngặt nghèo quá chớ. Thằng nhỏ xíu mà diễn có duyên, ai coi ông bầu Tèo hát xiệc cái trò đi guốc trên sợi dây thép. Thì ngoài cái chuyện vỗ tay rầm trời. Khen tài năng hát xiệc kêu bằng có một mà không có hai của ông. Khán giả sợ ông té mà cũng còn cười, cũng là cười cái rầm, cười rầm trời về cái tài làm bộ cũng té của chú hề con.

Chú mình đứng dưới sợi dây thép, lật đật lăng xăng như là mấy con còng gió, lo lo sợ sợ, lấy bàn tay nhỏ xíu che mắt, một tay vịn nơi trái tim. Ngộ ghê, không biết tại làm sao mà “trái tim” trong ngực chú hề phồng lên rồi xẹp xuống, y như người ta bơm bánh xe. Lại còn lấy cái nón rách hứng… ông bầu Tèo, sợ ông sơ ý té xuống sân khấu tội nghiệp. Dù gì cũng là Ba của tui mà.

Chú hề con nít diễn vừa thấy thương mà vừa thấy thức cười. Hề bận cái quần thì bự, còn phải cột sợi dây nơi lưng quần, treo cái quần lên vai đã đành. Thức cười muốn chết luôn, cái áo cũng ngộ chật chội nhỏ xíu như áo khỉ. Chú hề con còn có cái lỗ mũi tô son đỏ chóe như là trái cà chua. ấy là những cái phép làm cho một người thường thành chú hề. Con nít trân mà có vẻ thêm hàm râu Sạc Lô, đội thêm cái nón trái dưa hấu rách. Tướng mạo kỳ cào, cho nên ai mà thấy thì không thể nào cầm lòng không cười, làm sao mà buồn cho nổi. Ý quên, cũng buồn chớ, thằng nhỏ hề nay không được đi học rồi không lẽ tới già cũng phải làm hề coi sao cho đặng. Bà con mua vé. Coi ghe hát xiệc của ông bầu Tèo biểu diễn. Nói nào ngay. Một phần lớn cũng là vì khoái coi chú hề con. Một bên là “sự nghiệp” của sân khấu của gia đình. Con nhà nòi nghệ sĩ thì kiếp con tằm phải nhả tơ. Còn một bên là chữ nghĩa cho có với người ta. Bà con khán giả ruột của nó cũng khổ tâm.

Làm sao bây giờ?

Chuyện nầy ông bà bầu Tèo cũng nặng lòng. Mà bà con khán giả cũng ái ngại. Nhưng chưa biết tính sao. Không chỉ là ghe hát xiệc rong của ông bầu Tèo. Mà trong mấy gánh hát cải lương nho nhỏ, trôi dạt quanh năm cũng có cái hoàn cảnh chung như vậy. Cha mẹ là kép hát, đào hát, phải na con cái đi theo nheo nhóc, lại còn giường chiếu, bếp núc vướng víu, mà tất cả có lành lặn gì cho cam. Con nít tới tuổi tới trường. Bữa nay ở đây mai ở chỗ khác, có được học hành gì đâu. Có khi người lớn trong mấy ghe hát, gánh hát, còn không biết chữ, nói gì tụi con nít. Thời buổi và hoàn cảnh sống đâu phải ai cũng giống nhau.

 Chiều chiều ông bầu mướn xe ngựa treo hai tấm bảng quảng cáo bên hông xe. Chú hề con mang cái gối gòn làm cái bụng bự coi như no nê, nhưng bên trong bụng xẹp lép đói meo, ngồi xe ngựa đi rao bảng. Chú đánh trống gõ phèng la rùm trời, con nít chạy theo chiếc xe ngựa la hét vui vẻ. Rao bảng vừa về tới nhà lồng chợ thì trời mưa lớn cho tới tối phải nghỉ hát húp cháo rùa. Chuyện nầy kêu bằng ông Hai Thiên (tức ông trời) mưa giàn.

May mắn là khi nào trời không mưa. Tiếng trống, tiếng hát dĩa vang lên trước nhà lồng chợ. Nơi có treo cái đèn măng sông ngộ nghĩnh, nó xài dầu hôi, được ông bầu Tèo bơm cho dầu phun sương vô cái túi trăng trắng, như sợi tơ. Ban đầu thì mềm, sau cháy thành than tro, treo ngược trong cái lồng kiếng, ngộ cái là nó ít khi bể. Đèn kêu phì phò khe khẽ, nhưng cháy rất sáng. Lâu lâu, ông bầu chạy tới hạ cái đèn xuống đất… bơm dầu.

Gương mặt của ông bầu Tèo, cha của chú hề vừa vui lại vừa buồn. May mà nhờ bà con đùm bọc hay là may đứa con nít địa phương hái rau, bắt cá ủng hộ, gánh hát bầu Tèo cũng sống cho tới Tết lên màn biểu diễn. Thầy giáo trường làng cho ông bầu hay:

– Ông bầu ơi, sau khi biểu diễn ba ngày Tết xong, chừng hạ nêu, bà con cô bác sẽ làm cái lễ… xin ông bà bầu Tèo. Xin ông, vui lòng cho con trai của ông, tức là chú hề con, ở lại đây để bà con hùn nhau nuôi nó, cho nó ăn học như con nít nhà người ta.

Cái lễ nầy chưa diễn ra. Mà sao cũng coi lạ lùng chưa từng có. Thuở đời nay, con người ta, mà lại là đứa con đang được nhờ, con gạo con tiền. Mà người dưng tới xin… cho nó phải xa gia đình. Mặc dù đó là hảo ý muốn lo cho tương lai của đứa nhỏ. Nhưng cũng chưa biết phải cử ai tới nói chuyện với ông bà bầu. Mà nếu có thì không biết thì phải nói cách nào cho thông cái lỗ tai của ổng. Ông thầy giáo cũng biết điều đó, nhưng thường thường người không biết chữ thì hay nhiều tưởng tượng lại hay tự ái, cho nên cũng khó nói quá. Ông thầy giáo trường làng còn cẩn thận tìm hiểu thêm. Ông bầu Tèo không phải tên Tèo, ghe hát của ổng tèo (bèo) quá cho nên bà con kêu vậy thôi. Ông tuổi Ngọ (con Ngựa) hay chạy nhảy quen rồi, ở yên một chỗ lạnh cẳng khó chịu, lại còn nóng tánh. Cho nên nói chuyện khuyên ổng cho thằng con đi học thì phải tính cái kịch bản cho khéo, mà ăn nói cũng phải khéo, còn phải vận động ngầm làm cho bà bầu khóc đúng lúc và nói nhỏ nhẹ cho ổng xuôi tai. Người mẹ nào không muốn cho con đi học, còn ông cha giang hồ thì vô tư, ông bầu hay nói hễ mà bữa nay trong lu còn chút gạo thì ngày mai mới tính, gạo chợ nước sông lo gì.

Việc nầy phải có người nói cho thấu lý đạt tình. Kiểu như ông mai đi nói chuyện trầu cau cưới xin vậy. Ông mai đó lâu nay cũng có nhiều đám nhờ. Không ai khác hơn là ông thầy giáo. Ky cào là ông làm mai mát tay, cặp nào cũng sống hòa thuận, cũng hạnh phúc. Còn ông mai thì cu ky, sống một mình cho tới Tết nầy. Ổng cũng tuổi con Ngọ nhưng con Ngọ này nhỏ hồi trước Ngọ cũng ham môn ca xướng hát, may là gia đình bắt phải học, cho nên bây giờ làm tới thầy giáo trường làng. Thầy cũng hơn bốn chục cái xuân xanh rồi đó chớ bộ. Mà vẫn phải tự nấu cơm ăn tự giặt quần áo.

Mỗi lần gánh bầu Tèo về Cần Được, chú hề con tới phụ nấu cơm giặt đồ với thầy, thầy cũng đã dạy cho nó hai ba chữ cái, thằng nhỏ sáng dạ ghê nên thầy cũng khoái nó lắm. Cũng thương nó như con, mà thầy đâu có con cho nên càng thương nó dữ thần ôn. Bà con chung quanh nói:

– Chắc kiếp trước thầy với chú hề nhỏ là hai cha con thiệt nha.

 Ngày và đêm hai tám Tết, chậm chạp trôi qua rồi đêm hai chín tới đêm ba mươi gánh hát cũng cúng giao thừa như ai. Cũng cầu Dừa (vừa) Đủ (xu đủ) Xài (xoài) như ai. Ngặt cái là không có nhà nên cúng trong nhà lồng chợ và trên ghe. Ghe hát bầu Tèo chưa thể lên màn. Ông thầy giáo tới thăm ông bầu Tèo. Hai ông ngồi trước cái sân khấu kê mấy con ngựa gỗ, nó mới gập ghềnh làm sao, không khác chiếc cầu khỉ là mấy. Ông thầy giáo mở lời – giáo đầu tuồng – bằng cách lấy tay chỉ sợi dây thép, cột từ cây đòn tay nầy của nhà lồng chợ qua cây đòn tay kia. Sợi dây thép không căng thẳng, như các nghệ sĩ đi dây khác. Khi biểu diễn còn phải cầm cây ống sắt dài làm cái… êkylíp lấy thăng bằng.

Thầy giáo định nghĩa theo vật lý. Ông bầu Tèo nghe thấu hai chữ hàm ý rằng như vậy không hay cho lắm, nó có rủi ro. Còn chuyện khác, ông bầu Tèo, như đã kể, ông đi trên sợi dây thép chùng, còn đi guốc trên đó, còn nằm lắc lư cười cười như đưa võng. Ông còn làm cho khán giả khoái chí. Khi ông quỳ gối trên dây, cúi người xuống cắn cái khăn nằm trên dây mới là tài tình.

Thầy giáo khen ông bầu hết lời, để lấy trớn nói qua chuyện chánh. Ông hiểu con tằm thì phải có ngày nhả hết tơ, ông bầu cũng già rồi, mà cứ lang thang hoài hay sao, còn con, còn cái, còn bà vợ thật thà tội nghiệp cũng vất vưởng theo. Nói không phải phụ tổ nghiệp nhưng cũng phải lo cho mình.

Cho tới đêm hai chín Tết, là đêm buồn nhất của những nghệ sĩ tha phương cầu thực không nhà. Cúng giao thừa mà rơm rớm nước mắt biết khi nào có nhà về nhà ăn Tết.

Thầy giáo nói về chuyện nầy. Tức là chuyện nhà cửa, ông nói coi như vô tình, ông khéo léo:

– Dạ con chim còn có cái ổ để bay đi bay về, huống hồ gì con người.

Ông bầu lặng lẽ ngồi nghe, giao thừa tụi con nít trong làng với con trai ông chơi vui ngoài sân chợ, tụi nó lấy cái ống tre dài bỏ khí đá (đất đèn) vô ống, đổ nước rồi khoét cái lỗ giữa lưng ống tre châm lửa, tiếng khí đá nổ bùm bùm vui tai. Tết mà, con nít khoái mặc quần áo mới bùm bùm xôm tụ. Tiếng cười vui vẻ của tụi nhỏ, không khí vui nhộn ngày Tết làm cho ông bầu vui lây.

Ông thầy giáo không đả động gì chuyện học hành của thằng nhỏ. Tuy rằng đó là cái tuồng chánh của ông, phải thuyết pháp làm sao cho ông bầu Tèo chịu. Mà không làm cho ổng quạu. Bà bầu ngồi bên chồng cũng bùi ngùi, bà nhìn chồng khóc. Bà đi vào trong cái sân khấu chưa kịp diễn suất nào, chừng trở ra nhìn chồng. Bà không nghe không biết ông thầy giáo nói gì với chồng mình, mà ông bầu Tèo có vẻ suy nghĩ lung.

Ông bầu suy nghĩ. Đúng rồi con chim trên trời còn có cái tổ để bay về, còn ông chỉ có chiếc ghe trôi hoài coi cũng kỳ cục, nó đâu phải nhà.

Những ngày Tết vui nhộn đã tới. Tối mùng một, rồi mùng hai. Ghe hát của ông bầu Tèo diễn một ngày ba suất. Thằng nhỏ hề còn không thể lau bộ mặt hề. Gần như phấn son dính cứng trên mặt nó. Suất diễn sáng mùng ba hơi thưa khách rồi. Tết gần như đã muốn… vãn hát, mặc dù có câu tháng giêng là tháng ăn chơi. Nhưng không có nghĩa là người ta cứ coi hát xiệc hoài.

 Hát xiệc chỉ có một… tuồng, hát xiệc tập luyện công phu nhiều năm, mới là biểu diễn lấy ăn được một trò. Mà khán giả thì mau chán. Không phải như cải lương mà đổi tuồng ở lâu một bến được. Ông bầu Tèo biểu diễn trên sợi dây thép chùng, lâu nay không hề xảy ra chuyện gì. Mà kỳ cục. Suất vừa rồi ông cứ lo ra, cứ nhìn thằng con làm hề dưới kia, suýt chút ông mất thăng bằng. Chú hề con đưa cái nón ra hứng ông già. Mấy đứa bạn của chú được chú cho coi miễn mua vé, bằng cách chui vô một chỗ vải bố, đã làm dấu… ưu tiên. Cả đám khán giả con nít. Leo lên ngồi hẳn lên sân khấu chen chúc, cãi cọ. Một thằng nhỏ nói với chú hề:

– Ê, hề chút nữa vãn hát đi tắm sông nha mậy hề.

Chú hề vừa diễn vừa la:

– Ừa thì tắm. Mà thằng nào giấu cây chuối của tao? Nói thiệt đi tao cho tụi bây chung vô coi nữa.

Nhưng suất sau đó không lên màn diễn nổi. Vì đã tối ngày mùng ba, trên nguyên tắc coi như hết Tết. Ngày mùng bốn, đám con nít phụ với ông bầu Tèo xuống màn. Nhưng ghe hát chưa chuyển bến. Chính vì kiêng cữ không xuất hành vào ngày mùng năm. Song đó chỉ là cái cớ, người ta thấy hai cha con ông bầu Tèo đi dài theo bờ sông. Người cha nói chuyện chi đó có vẻ quyết định với con mình. Thằng nhỏ nắm tay cha nó khóc mùi mẫn. Đêm mùng năm, thầy giáo tới thăm ông bầu, ông cùng đi với mấy ông lão người cố cựu cho vui. Thật ra mấy ông bác cũng nhân tiện nói vài câu.

Sáng tinh mơ ngày mùng sáu. Trên bến sông nước lớn tràn bờ, chiếc ghe hát xiệc của ông bầu Tèo chuyển bến. Thằng con trai út của hai ông bà bầu ở lại. Khi chiếc ghe chèo qua bên kia vàm sông, nơi có những cây dừa nước xanh um. Thằng nhỏ đứng bên ông thầy giáo nhìn theo, nó không khóc. Chú hề con ở với ông thầy giáo độc thân tử tế và vui tính, mỗi sáng nó cầm cây chổi, quét sân trường sạch bong. Nhìn chú ngồi với các bạn trong lớp học thiệt là dễ thương, khi chú bắt đầu học chữ A, trên khuôn mặt con nít vẫn chưa phai phấn son của chú hề hình như phấn trắng, chì đen và màu son đỏ đã ăn sâu vào da mặt. Năm Ngọ đó chú hề con mới tám tuổi, lần đầu tiên định cư trên bờ là cái xứ Cần Đước gạo trắng nước trong. Chú được đi học.

Trong lớp học. Kể cả hành động bình thường, như lúc thầy kêu lên bảng, chú đang ngồi rồi đứng lên đi tới tấm bảng đen, không khác lúc chú lên sân khấu để diễu. Làm cho đám học trò bạn bè cười rần lên, hay là chú ngồi viết cũng tức cười. Chính thầy giáo cũng kín đáo mỉm cười. Mới hay cái nghề hề ăn sâu vào từng thớ thịt và suy nghĩ của chú. Làm hề thì không có gì xấu, có thể nói rằng đó là một nghề dễ thương và lương thiện. Nhưng đâu phải ai cũng vang danh và khá giả như ông Sạc Lô.

Mà thường làm cái nghề hề là nghèo. Nghèo cũng không phải xấu. Nhưng nghèo thì khổ, còn không có nhà nữa thì làm sao mà an cư lạc nghiệp. Phải khấm khá một chút mới có thể giúp mình và giúp cho người khác. Muốn thoát khỏi cảnh nghèo thì phải học. Chú nhỏ vào học trong tình thương của mọi người. Cho tới khi chú học hết hai mươi tư chữ cái và tập đánh vần. Thì chú trở lại là một con người bình thường, nghiêm trang hơn.

Ghe hát của ông bầu Tèo vẫn hát quanh quẩn vùng nầy. Có khi trở lại nơi con ông học hành, sau những suất diễn trò đi dây mà không có hề, theo thói quen, ông thấy lúng túng và nhớ con. Song ông vui vì chuyện con ông sẽ đọc được… nhựt trình. Hay là chính nó sẽ viết được một lá thơ. Còn ông thì không thể, nhiều lúc ông thật sự mắc cỡ gì chuyện đó, lúc nhỏ ông cũng theo ghe hát của ba ông. Khổ thật, kể cả má của thằng con ông cũng không biết chữ. Không biết một chữ cái làm thuốc thì đầu óc nó mù mờ làm sao. Nhìn không qua khỏi bước chân mình, hay cái cổng cánh của nhà mình thì cũng buồn chớ.

Người già thì có những lúc buồn và lo âu. Ông bầu Tèo thường suy nghĩ: sau khi ông già thì làm sao bây giờ. Nghề của ông, không dành dụm đuợc chút gì để lo cho hậu vận. Ngày nào xào ngày đó. Chẳng hề có nổi một đồng xu hay một mái nhà. Nghĩ rốt ráo rồi thì cũng ra chuyện. Ông bà sẽ chọn cho mình một quê hương. Chiếc ghe hát của ông sẽ chèo về bến sông cũ, chợ Cần Đước, nơi có một trường học ê a tiếng trẻ con. Trong đó có con trai của ông. Ông cũng sẽ ở lại nơi nầy, bến cuối cùng của ông. Mà cũng là nơi xuất phát của con ông trong tương lai.

Ông thầy giáo và mấy ông lão cố cựu coi vậy mà tính xa thiệt. Vậy mà lúc trước ông cứ lắc đầu không chịu. Cũng may là bà bầu khóc và nói vài câu làm cho ông xiêu lòng. Việc ông bầu Tèo chịu cho con trai ông đi học, lâu dần ông mới biết rằng đó là một sự đổi đời thiệt sự. Từ cha của ông cho tới ông còn bây giờ là con ông. Ba đời chớ có ít ỏi gì. Không biết một chữ cái làm thuốc. Ông bầu Tèo khi già nhớ lại cái Tết năm con Ngựa đó thiệt là vui. Và chính ông kể lại câu chuyện vui này để in trên báo nè.

Mạc Can